จัดขึ้นในวันจันทร์ที่ ๒๗ เมษายน พ.ศ. 2569 ณ ห้องประชุมจอมพลสฤษดิ์ธนะรัชต์ ชั้น 2 อาคาร วช. 1 สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.)

การบริหารงานภาครัฐ สิ่งสำคัญอีกประการคือ ประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ภาครัฐ โดยมีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการบังคับใช้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. ๒๕๔๐ ซึ่งถือเป็นกฎหมายพื้นฐานที่กำหนดหลักการสำคัญของการบริหารราชการแผ่นดินในยุคสมัยใหม่ โดยเน้นย้ำหลัก “การเปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น” อันเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันให้หน่วยงานของรัฐต้องปรับปรุงระบบการดำเนินงานให้มีความเป็นระบบ โปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้ ทั้งนี้ กฎหมายดังกล่าวมิได้มีผลในเชิงการคุ้มครองสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารเท่านั้น หากยังส่งผลโดยตรงต่อรูปแบบ วิธีการ และคุณภาพของการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่รัฐในทุกระดับในเชิงกระบวนการทำงาน การกำหนดให้หน่วยงานของรัฐต้องจัดทำ เผยแพร่ และให้บริการข้อมูลข่าวสารอย่างเป็นระบบ ทำให้เกิดแรงผลักดันเชิงโครงสร้างให้ต้องพัฒนาระบบฐานข้อมูล การจัดเก็บเอกสาร และการบริหารจัดการองค์ความรู้ภายในองค์กรอย่างมีมาตรฐาน ส่งผลให้การดำเนินงานมีความชัดเจน ลดความซ้ำซ้อน และสามารถตรวจสอบย้อนกลับได้อย่างมีประสิทธิภาพ การมีข้อมูลที่พร้อมใช้งานยังช่วยลดระยะเวลาในการให้บริการประชาชน ลดภาระงานที่เกิดจากการตอบคำถามหรือข้อร้องเรียนซ้ำซ้อน และเพิ่มความรวดเร็วในการตัดสินใจเชิงบริหาร อันเป็นองค์ประกอบสำคัญของประสิทธิภาพการปฏิบัติงานในภาครัฐ ในมิติของพฤติกรรมการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ กฎหมายดังกล่าวมีบทบาทในการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมองค์กรจากระบบที่เน้นการถือครองข้อมูลไปสู่ระบบที่เน้นการเปิดเผยและความรับผิดชอบต่อสาธารณะ เจ้าหน้าที่จำเป็นต้องปฏิบัติงานด้วยความรอบคอบ โปร่งใส และมีเหตุผลรองรับการตัดสินใจมากยิ่งขึ้น เนื่องจากการดำเนินงานสามารถถูกตรวจสอบได้จากทั้งภายในและภายนอกองค์กร เสริมสร้างความน่าเชื่อถือของหน่วยงานในระยะยาว

เมื่อพิจารณาความเชื่อมโยงกับระบบการประเมินภาครัฐในปัจจุบัน จะพบว่าหลักการของพระราชบัญญัติดังกล่าวมีความสอดคล้องโดยตรงกับ Integrity and Transparency Assessment (ITA) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการประเมินระดับคุณธรรมและความโปร่งใสของหน่วยงานภาครัฐ โดยเฉพาะในมิติของการเปิดเผยข้อมูลข่าวสาร (Open Data) และการเข้าถึงข้อมูลของประชาชน ตัวชี้วัดสำคัญของ ITA เช่น การเผยแพร่ข้อมูลบนเว็บไซต์ของหน่วยงาน การจัดทำข้อมูลสาธารณะ และความโปร่งใสในการดำเนินงาน ล้วนมีรากฐานมาจากข้อกำหนดของพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารฯ ทั้งสิ้น กล่าวได้ว่า ITA เป็นการแปลงหลักการตามกฎหมายให้กลายเป็นตัวชี้วัดเชิงประจักษ์ที่สามารถสะท้อนระดับการปฏิบัติจริงของหน่วยงาน ขณะเดียวกัน แนวคิดและข้อกำหนดของกฎหมายดังกล่าวยังสอดคล้องกับกรอบ Public Sector Management Quality Award (PMQA) ซึ่งเป็นเครื่องมือพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐในภาพรวม โดยเฉพาะในหมวดที่เกี่ยวข้องกับภาวะผู้นำ การจัดการข้อมูลและสารสนเทศ กระบวนการปฏิบัติงาน และผลลัพธ์ขององค์กร การเปิดเผยข้อมูลข่าวสารอย่างเป็นระบบช่วยสนับสนุนให้เกิดการบริหารจัดการข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ (data governance) การกำหนดกระบวนงานที่ชัดเจนและตรวจสอบได้ ตลอดจนการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ซึ่งล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญของการประเมินตามเกณฑ์ PMQA และยังสอดคล้องกับแนวคิดธรรมาภิบาล (Good Governance) ในมิติของความโปร่งใส (transparency) และความรับผิดชอบ (accountability) แนวโน้มการพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (Digital Government) ที่มุ่งเน้นการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ (Open Government Data) และการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการสาธารณะ การบังคับใช้กฎหมายอย่างมีประสิทธิผลจึงไม่เพียงเป็นการปฏิบัติตามข้อกำหนดทางกฎหมายเท่านั้น แต่ยังเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถของระบบราชการโดยรวม

เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ขับเคลื่อนการดำเนินงานตามแนวทางศูนย์ข้อมูลข่าวสารโดดเด่น ปี 2569 และเกณฑ์การประเมินองค์กรข้างต้น รวมถึงนอกจากจะสร้างความโปร่งใสให้เกิดขึ้นแก่หน่วยงานของรัฐแล้วยังสะท้อนให้เห็นถึงหลักการดำรงตนของเจ้าหน้าที่ที่จะต้องปฏิบัติตามกฎหมาย หลักความสุจริต และหลักคุณธรรม จริยธรรม จึงกำหนดให้มี “โครงการอบรมเพิ่มประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ ตามพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540” เพื่อเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการพ.ศ. 2540 อย่างถูกต้อง สร้างแนวทางการปฏิบัติงาน (Standard Practice) ที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งองค์กร เพื่อลดขั้นตอนและกระบวนการทำงานที่ตอบสนองผู้รับบริการและประชาชน รวมถึงส่งเสริมการบริหารงานภาครัฐตามหลักธรรมาภิบาลและความโปร่งใส คุณธรรม จริยธรรมในการปฏิบัติงานเพื่อขับเคลื่อนองค์กรสู่ศูนย์ข้อมูลข่าวสารของราชการโดดเด่นต่อไป

บรรยายโดยท่านวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านข้อมูลข่าวสารของราชการ  สำนักงานคณะกรรมการข้อมูลข่าวสารของราชการ (สขร.) สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี